वर्तमान अवस्था: औषधि उद्योग मुख्यतया रासायनिक संश्लेषण औषधि, जैविक औषधि र परम्परागत चिनियाँ औषधि औषधिमा केन्द्रित छ, र उत्पादनमा विभिन्न उत्पादनहरू, जटिल प्रक्रियाहरू र विभिन्न उत्पादन स्केलहरूको विशेषताहरू छन्।
औषधि प्रक्रियाबाट उत्पादित फोहोर पानीमा उच्च प्रदूषक सांद्रता, जटिल घटक, कमजोर जैविक विघटनशीलता र उच्च जैविक विषाक्तताका विशेषताहरू हुन्छन्।
रासायनिक संश्लेषण र किण्वन औषधि उत्पादन फोहोर पानी औषधि उद्योग प्रदूषण नियन्त्रणमा कठिनाई र मुख्य बिन्दु हो।
रासायनिक संश्लेषण फोहोर पानी औषधि उत्पादनको क्रममा निस्कने एक प्रमुख प्रदूषक हो [2]।
औषधिजन्य फोहोर पानीलाई मोटामोटी रूपमा चार वर्गमा विभाजन गर्न सकिन्छ [3], अर्थात् उत्पादन प्रक्रियामा फोहोर तरल पदार्थ र मातृ तरल पदार्थ;
रिकभरीमा अवशिष्ट तरल पदार्थमा विलायक, पूर्व-आवश्यक तरल पदार्थ, उप-उत्पादन, आदि समावेश छन्।
सहायक प्रक्रिया जल निकासी जस्तै चिसो पानी, आदि।
उपकरण र जमिनबाट फोहोर पानी निकाल्ने;
घरेलु ढल।
औषधि मध्यवर्ती फोहोर पानीको उपचारको लागि प्रविधि
उच्च COD, उच्च नाइट्रोजन, उच्च फस्फोरस, उच्च नुन सामग्री, गहिरो क्रोमा, जटिल संरचना र कमजोर जैविक विघटनशीलता जस्ता औषधि मध्यवर्ती फोहोर पानीको विशेषताहरूलाई ध्यानमा राख्दै, सामान्यतया प्रयोग हुने उपचार विधिहरूमा भौतिक-रासायनिक उपचार र जैव रासायनिक उपचार प्रक्रिया समावेश छन् [6]।
विभिन्न प्रकारका फोहोर पानीको गुणस्तर अनुसार, भौतिक-रासायनिक प्रक्रिया र जैविक प्रक्रियाको संयोजन जस्ता विधिहरूको श्रृंखला पनि लागू गरिनेछ [7]।
तस्वीर
१. भौतिक तथा रासायनिक उपचार प्रविधि
हाल, औषधि उत्पादन फोहोर पानीको लागि मुख्य भौतिक र रासायनिक उपचार विधिहरूमा समावेश छन्: ग्यास फ्लोटेशन विधि, कोगुलेसन सेडिमेन्टेशन विधि, सोखन विधि, रिभर्स ओस्मोसिस विधि, इन्सिनरेसन विधि र उन्नत अक्सिडेशन प्रक्रिया [8]।
यसको अतिरिक्त, इलेक्ट्रोलिसिस र रासायनिक अवक्षेपण विधिहरू, जस्तै FE-C माइक्रो-इलेक्ट्रोलिसिस र नाइट्रोजन र फस्फोरस हटाउनको लागि MAP अवक्षेपण विधिहरू, औषधि मध्यवर्ती फोहोर पानीको उपचारमा पनि सामान्यतया प्रयोग गरिन्छ।
१.१ कोगुलेसन र सेडिमेन्टेशन विधि
कोगुलेसन प्रक्रिया भनेको पानीमा रहेका निलम्बित कणहरू र कोलोइडल कणहरूलाई रासायनिक एजेन्टहरू थपेर अस्थिर अवस्थामा रूपान्तरण गरिन्छ र त्यसपछि फ्लोक्स वा फ्लोक्समा एकत्रित गरिन्छ जुन छुट्याउन सजिलो हुन्छ।
हाल, यो प्रविधि सामान्यतया औषधिजन्य फोहोर पानीको पूर्व-उपचार, मध्यवर्ती उपचार र उन्नत उपचारमा प्रयोग गरिन्छ [10]।
जम्मा गर्ने र अवसादन गर्ने प्रविधिमा परिपक्व प्रविधि, सरल उपकरण, स्थिर सञ्चालन र सुविधाजनक मर्मतसम्भारका फाइदाहरू छन्।
यद्यपि, यो प्रविधिको प्रयोगको प्रक्रियामा ठूलो मात्रामा रासायनिक फोहोर उत्पादन हुनेछ, जसले गर्दा फोहोर पानीको pH कम हुनेछ र फोहोर पानीमा नुनको मात्रा तुलनात्मक रूपमा उच्च हुनेछ।
यसको अतिरिक्त, कोगुलेसन र सेडिमेन्टेशन प्रविधिले फोहोर पानीमा घुलनशील प्रदूषकहरूलाई प्रभावकारी रूपमा हटाउन सक्दैन, न त यसले फोहोर पानीमा रहेका विषाक्त र हानिकारक ट्रेस प्रदूषकहरूलाई पूर्ण रूपमा हटाउन सक्छ।
१.२ रासायनिक वर्षा विधि
रासायनिक अवक्षेपण विधि भनेको फोहोर पानीमा घुलनशील रासायनिक तत्वहरू र फोहोर पानीमा प्रदूषकहरू बीचको रासायनिक प्रतिक्रियाद्वारा अघुलनशील लवण, हाइड्रोक्साइड वा जटिल यौगिकहरू बनाउन फोहोर पानीमा रहेका प्रदूषकहरूलाई हटाउने रासायनिक विधि हो।
औषधि मध्यवर्ती फोहोर पानीमा प्रायः अमोनिया नाइट्रोजन, फस्फेट र सल्फेट आयनहरू आदिको उच्च सांद्रता हुन्छ। यस प्रकारको फोहोर पानीको लागि, रासायनिक वर्षा विधि प्रायः भौतिक र रासायनिक पूर्व-उपचारको लागि प्रयोग गरिन्छ ताकि पछिको जैव रासायनिक उपचार प्रक्रियाको सामान्य सञ्चालन सुनिश्चित होस्।
परम्परागत पानी प्रशोधन प्रविधिको रूपमा, रासायनिक वर्षा प्रायः फोहोर पानीलाई नरम बनाउन प्रयोग गरिन्छ।
औषधि मध्यवर्ती फोहोर पानीको उत्पादन प्रक्रियामा उच्च शुद्धता रासायनिक कच्चा पदार्थको प्रयोगको कारण, फोहोर पानीमा प्रायः अमोनिया नाइट्रोजन र फस्फोरस र अन्य प्रदूषकहरूको उच्च सांद्रता हुन्छ, म्याग्नेसियम अमोनियम फस्फेट रासायनिक अवक्षेपण विधि प्रयोग गरेर एकै समयमा दुई प्रदूषकहरूलाई प्रभावकारी रूपमा हटाउन सकिन्छ, उत्पन्न म्याग्नेसियम अमोनियम फस्फेट नुन अवक्षेपण पुन: प्रयोग गर्न सकिन्छ।
म्याग्नेसियम अमोनियम फस्फेट रासायनिक अवक्षेपण विधिलाई स्ट्रुवाइट विधि पनि भनिन्छ।
औषधि मध्यवर्ती उत्पादन प्रक्रियामा, केही कार्यशालाहरूमा ठूलो मात्रामा सल्फ्यूरिक एसिड प्रयोग गरिन्छ, र फोहोर पानीको यस भागको pH कम हुन सक्छ। फोहोर पानीको pH मान सुधार गर्न र एकै समयमा केही सल्फेट आयनहरू हटाउन, CaO थप्ने विधि प्रायः प्रयोग गरिन्छ, जसलाई क्विकलाइम डिसल्फराइजेसनको रासायनिक अवक्षेपण विधि भनिन्छ।
१.३ सोखना
सोखना विधिद्वारा फोहोर पानीमा प्रदूषकहरू हटाउने सिद्धान्तले फोहोर पानीमा निश्चित वा विभिन्न प्रकारका प्रदूषकहरूलाई सोस्न छिद्रपूर्ण ठोस पदार्थहरूको प्रयोगलाई जनाउँछ, ताकि फोहोर पानीमा रहेका प्रदूषकहरूलाई हटाउन वा पुन: प्रयोग गर्न सकियोस्।
सामान्यतया प्रयोग हुने सोख्ने पदार्थहरूमा फ्लाई एश, स्ल्याग, सक्रिय कार्बन र सोख्ने राल जस्ता पदार्थहरू समावेश छन्, जसमध्ये सक्रिय कार्बन बढी प्रयोग गरिन्छ।
१.४ हावामा तैरने
हावा तैरने विधि भनेको फोहोर पानी प्रशोधन प्रक्रिया हो जसमा अत्यधिक फैलिएका साना बुलबुलेहरूलाई फोहोर पानीमा प्रदूषकहरूसँग टाँसिने उत्पादन गर्न वाहकको रूपमा प्रयोग गरिन्छ। प्रदूषकहरूसँग टाँसिने साना बुलबुलेहरूको घनत्व पानी र तैरने भन्दा कम भएकोले, ठोस-तरल वा तरल-तरल पृथकीकरण महसुस गरिन्छ।
हावा तैरने रूपहरूमा घुलित हावा तैरने, वातित हावा तैरने, इलेक्ट्रोलिसिस हावा तैरने र रासायनिक हावा तैरने, आदि समावेश छन् [18], जसमध्ये रासायनिक हावा तैरने उच्च निलम्बित पदार्थ सामग्री भएको फोहोर पानीको उपचारको लागि उपयुक्त छ।
एयर फ्लोटेशन विधिमा कम लगानी, सरल प्रक्रिया, सुविधाजनक मर्मतसम्भार र कम ऊर्जा खपत जस्ता फाइदाहरू छन्, तर यसले फोहोर पानीमा घुलनशील प्रदूषकहरूलाई प्रभावकारी रूपमा हटाउन सक्दैन।
१.५ इलेक्ट्रोलिसिस
इलेक्ट्रोलाइटिक प्रक्रिया भनेको प्रभावित वर्तमान भूमिकाको प्रयोग हो, रासायनिक प्रतिक्रियाहरूको श्रृंखला उत्पादन गर्दछ, फोहोर पानीमा हानिकारक प्रदूषकहरूलाई रूपान्तरण गर्दछ र हटाइएको छ, इलेक्ट्रोलाइट घोलमा भएको इलेक्ट्रोलाइटिक प्रक्रियाको प्रतिक्रिया सिद्धान्त इलेक्ट्रोड सामग्री र इलेक्ट्रोड प्रतिक्रिया मार्फत हुन्छ, नयाँ पारिस्थितिक नयाँ पारिस्थितिक अक्सिजन र हाइड्रोजन उत्पन्न गर्दछ [H] र REDOX प्रतिक्रियाको फोहोर पानी प्रदूषकहरूले प्रदूषक हटाउने काम गर्दछ।
इलेक्ट्रोलिसिस विधिमा फोहोर पानी उपचारमा उच्च दक्षता र सरल सञ्चालन छ। साथै, इलेक्ट्रोलिसिस विधिले फोहोर पानीमा रहेका रंगीन पदार्थहरूलाई प्रभावकारी रूपमा हटाउन र फोहोर पानीको जैविक विघटनशीलतालाई प्रभावकारी रूपमा सुधार गर्न सक्छ।
तस्वीर
२. उन्नत अक्सिडेशन प्रविधि
नयाँ पानी प्रशोधन प्रविधिको रूपमा उन्नत अक्सिडेशन प्रविधिका धेरै फाइदाहरू छन्, जस्तै प्रदूषकहरूको क्षयीकरणको उच्च दक्षता, प्रदूषकहरूको थप पूर्ण क्षयीकरण र अक्सिडेशन र कुनै माध्यमिक प्रदूषण छैन।
उन्नत अक्सिडेशन प्रविधि, जसलाई गहिरो अक्सिडेशन प्रविधि पनि भनिन्छ, एक भौतिक र रासायनिक उपचार प्रविधि हो जसले अक्सिडाइजर, प्रकाश, बिजुली, ध्वनि, चुम्बकीय र उत्प्रेरक प्रयोग गरेर अत्यधिक सक्रिय मुक्त रेडिकलहरू (जस्तै ·OH) उत्पन्न गरेर दुर्दम्य जैविक प्रदूषकहरूलाई घटाउँछ।
औषधिजन्य फोहोर पानी उपचारको क्षेत्रमा, उन्नत अक्सिडेशन प्रविधि व्यापक अनुसन्धान र ध्यानको केन्द्रबिन्दु बनेको छ।
उन्नत अक्सिडेशन प्रविधिमा मुख्यतया इलेक्ट्रोकेमिकल अक्सिडेशन, रासायनिक अक्सिडेशन, अल्ट्रासोनिक अक्सिडेशन, भिजेको उत्प्रेरक अक्सिडेशन, फोटोक्याटालिटिक अक्सिडेशन, कम्पोजिट उत्प्रेरक अक्सिडेशन, सुपरक्रिटिकल पानी अक्सिडेशन र उन्नत अक्सिडेशन संयुक्त प्रविधि समावेश छ।
रासायनिक अक्सिडेशन विधि भनेको प्रदूषकहरू हटाउने उद्देश्य प्राप्त गर्न फोहोर पानीमा रहेका जैविक प्रदूषकहरूलाई अक्सिडाइज गर्न रासायनिक एजेन्टहरू आफैं वा बलियो अक्सिडेशन भएको निश्चित अवस्थामा रासायनिक एजेन्टहरू प्रयोग गर्नु हो, ओजोन अक्सिडेशन, फेन्टन अक्सिडेशन विधि र भिजेको उत्प्रेरक अक्सिडेशन विधि सहित रासायनिक अक्सिडेशन विधिहरू।
२.१ फेन्टन अक्सिडेशन प्रक्रिया
फेन्टन अक्सिडेशन विधि एक प्रकारको उन्नत अक्सिडेशन विधि हो जुन हाल व्यापक रूपमा प्रयोग गरिन्छ। यो विधिले फेरिक नुन (Fe2+ वा Fe3+) लाई उत्प्रेरकको रूपमा प्रयोग गर्दछ जसले H2O2 थप्ने अवस्थामा बलियो अक्सिडेशनको साथ OH उत्पादन गर्दछ, जसले प्रदूषकहरूको क्षय र खनिजीकरण प्राप्त गर्न चयनशीलता बिना जैविक प्रदूषकहरूसँग अक्सिडेशन प्रतिक्रिया गर्न सक्छ।
यस विधिका धेरै फाइदाहरू छन्, जसमा द्रुत प्रतिक्रिया गति, कुनै माध्यमिक प्रदूषण र बलियो अक्सिडेशन, आदि समावेश छन्। रासायनिक अक्सिडेशन प्रक्रियामा गैर-चयनात्मक अक्सिडेशन प्रतिक्रियाको कारणले गर्दा फेन्टन अक्सिडेशन विधि सामान्यतया औषधि फोहोर पानी उपचारमा प्रयोग गरिन्छ र यो विधिले फोहोर पानीको विषाक्तता र अन्य विशेषताहरूलाई कम गर्न सक्छ।
२.२ इलेक्ट्रोकेमिकल अक्सिडेशन विधि
इलेक्ट्रोकेमिकल अक्सिडेशन विधि भनेको इलेक्ट्रोड सामग्रीहरू प्रयोग गरेर सुपरअक्साइड फ्री रेडिकल ·O2 र हाइड्रोक्सिल फ्री रेडिकल ·OH उत्पादन गर्नु हो, जसमा दुवैमा उच्च अक्सिडेशन गतिविधि हुन्छ, जसले फोहोर पानीमा रहेको जैविक पदार्थलाई अक्सिडाइज गर्न सक्छ, र त्यसपछि प्रदूषकहरू हटाउने उद्देश्य प्राप्त गर्न सक्छ।
यद्यपि, यस विधिमा उच्च ऊर्जा खपत र उच्च लागतको विशेषताहरू छन्।
२.३ फोटोक्याटलिटिक अक्सिडेशन
फोटोक्याटालिटिक अक्सिडेशन पानी प्रशोधन प्रविधिमा अपेक्षाकृत कुशल प्रशोधन प्रविधि हो, जसले उत्प्रेरक सामग्रीहरू (जस्तै TiO2, SrO2, WO3, SnO2, आदि) लाई उत्प्रेरक वाहकको रूपमा प्रयोग गर्दछ जसले फोहोर पानीमा रहेका अधिकांश घटाउने प्रदूषकहरूको उत्प्रेरक अक्सिडेशन गर्दछ, ताकि प्रदूषकहरू हटाउने उद्देश्य प्राप्त गर्न सकियोस्।
औषधिजन्य फोहोर पानीमा पाइने अधिकांश यौगिकहरू अम्लीय समूह भएका ध्रुवीय पदार्थहरू वा क्षारीय समूह भएका ध्रुवीय पदार्थहरू भएकाले, त्यस्ता पदार्थहरू प्रकाशद्वारा प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा घट्न सक्छन्।
२.४ सुपरक्रिटिकल पानी अक्सिडेशन
सुपरक्रिटिकल वाटर अक्सिडेशन (SCWO) एक प्रकारको पानी उपचार प्रविधि हो जसले पानीलाई माध्यमको रूपमा लिन्छ र प्रतिक्रिया दर सुधार गर्न र जैविक पदार्थको पूर्ण अक्सिडेशन महसुस गर्न सुपरक्रिटिकल अवस्थामा पानीको विशेष विशेषताहरू प्रयोग गर्दछ।
२.५ उन्नत अक्सिडेशन संयुक्त प्रविधि
प्रत्येक उन्नत अक्सिडेशन प्रविधिहरूले आ-आफ्नै सीमितताहरू प्रयोग गर्छन्, फोहोर पानी उपचारको दक्षता सुधार गर्न, उन्नत अक्सिडेशन प्रविधिहरूको श्रृंखलालाई एकसाथ समूहबद्ध गरिन्छ, उन्नत अक्सिडेशन प्रविधिहरूको संयोजन बनाइन्छ, वा एकल उन्नत अक्सिडेशन प्रविधिलाई अन्य प्रविधिहरूसँग मिलाएर नयाँ प्रविधिमा परिणत गरिन्छ। अक्सिडेशनको क्षमता र उपचार प्रभाव सुधार गर्न र ठूलो वर्गको औषधि फोहोर पानी उपचारमा पानीको गुणस्तर परिवर्तनहरू पूरा गर्न।
UV-Fenton, UV-H2O2, UV-O3, अल्ट्रासोनिक फोटोक्याटालिसिस, सक्रिय कार्बन फोटोक्याटालिसिस, माइक्रोवेभ फोटोक्याटालिसिस र फोटोक्याटालिसिस, आदि। हाल, सबैभन्दा व्यापक रूपमा अध्ययन गरिएका ओजोन संयोजन प्रविधिहरू [36] हुन्:
ओजोन सक्रिय कार्बन प्रक्रिया, O3-H2O2 र UV-O3, दुर्दम्य फोहोर पानीको उपचार प्रभाव र इन्जिनियरिङ अनुप्रयोगबाट, O3-H2O2 र UV-O3 मा विकास क्षमता बढी छ।
सामान्य फेन्टन संयोजन प्रक्रियामा माइक्रो-इलेक्ट्रोलिसिस फेन्टन विधि, आइरन फाइलिङ H2O2 विधि, फोटोकेमिकल फेन्टन विधि (जस्तै सौर्य फेन्टन विधि, UV-फेन्टन विधि, आदि) समावेश छन्, तर विद्युतीय फेन्टन विधि व्यापक रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
तस्वीर
३. जैव रासायनिक उपचार प्रविधि
फोहोर पानीमा रहेको जैविक पदार्थलाई विघटन गर्न, आफ्नै आवश्यक ऊर्जा प्राप्त गर्न र जैविक पदार्थ हटाउने उद्देश्य प्राप्त गर्न सूक्ष्मजीव वृद्धि, चयापचय, प्रजनन र अन्य प्रक्रियाहरू मार्फत जैविक रासायनिक उपचार प्रविधि फोहोर पानी उपचारमा मुख्य प्रविधि हो।
३.१ एनारोबिक जैविक उपचार प्रविधि
एनारोबिक जैविक उपचार प्रविधि आणविक अक्सिजन वातावरणको अभावमा, एनारोबिक ब्याक्टेरिया चयापचयको प्रयोग, हाइड्रोलाइटिक एसिडिफिकेशन प्रक्रिया, हाइड्रोजन उत्पादन एसिटिक एसिड र मिथेन उत्पादन र म्याक्रोमोलेक्युलहरू रूपान्तरण गर्न अन्य प्रक्रियाहरू मार्फत, जैविक पदार्थलाई CH4, CO2, H2O र सानो आणविक जैविक पदार्थमा घटाउन गाह्रो छ।
सिंथेटिक औषधि फोहोर पानीमा प्रायः ठूलो संख्यामा चक्रीय दुर्दम्य जैविक पदार्थहरू हुन्छन्, जसलाई एरोबिक ब्याक्टेरियाले प्रत्यक्ष रूपमा घटाउन र प्रयोग गर्न सक्दैन, त्यसैले हालको एनारोबिक उपचार प्रविधि स्वदेश र विदेशमा औषधि फोहोर पानी उपचारको क्षेत्रमा मुख्य माध्यम बनेको छ [43]।
एनारोबिक जैविक उपचार प्रविधिका धेरै फाइदाहरू छन्: एनारोबिक रिएक्टर सञ्चालन प्रक्रियामा वातन प्रदान गर्न आवश्यक पर्दैन, ऊर्जा खपत कम हुन्छ;
एनारोबिक इन्फ्लुएन्ट पानीको जैविक भार सामान्यतया उच्च हुन्छ।
कम पोषक तत्व आवश्यकताहरू;
एनारोबिक रिएक्टरको फोहोर उत्पादन कम छ, र फोहोरलाई डिहाइड्रेट गर्न सजिलो छ।
एनारोबिक प्रक्रियामा उत्पादित मिथेनलाई ऊर्जाको रूपमा पुन: प्रयोग गर्न सकिन्छ।
यद्यपि, एनारोबिक फोहोरलाई मानकसम्म डिस्चार्ज गर्न सकिँदैन, र यसलाई अन्य प्रक्रियाहरूसँग संयोजन गरेर थप उपचार गर्न आवश्यक छ। यद्यपि, एनारोबिक जैविक उपचार प्रविधि pH मान, तापक्रम र अन्य कारकहरूप्रति संवेदनशील छ। यदि उतारचढाव ठूलो छ भने, एनारोबिक प्रतिक्रिया प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित हुनेछ, र त्यसपछि फोहोरको गुणस्तर प्रभावित हुनेछ।
३.२ एरोबिक जैविक उपचार प्रविधि
एरोबिक जैविक उपचार प्रविधि एक जैविक उपचार प्रविधि हो जसले एरोबिक ब्याक्टेरियाको अक्सिडेटिभ अपघटन र आत्मसात संश्लेषण प्रयोग गरेर क्षय भएको जैविक पदार्थलाई हटाउँछ। एरोबिक जीवहरूको वृद्धि र चयापचयको क्रममा, ठूलो संख्यामा प्रजनन गरिनेछ, जसले नयाँ सक्रिय फोहोर उत्पन्न गर्नेछ। अतिरिक्त सक्रिय फोहोर अवशिष्ट फोहोरको रूपमा निष्कासन गरिनेछ, र फोहोर पानी एकै समयमा शुद्ध गरिनेछ।

एमआईटी - आइभी रसायन उद्योग संग४ कारखानाहरू१९ वर्षदेखि, रङ्गहरूमध्यवर्तीs & औषधि मध्यस्थता &सूक्ष्म तथा विशेष रसायनहरू ।टेलिफोन (व्हाट्सएप): ००८६१३८०५२१२७६१ एथेना